Chọn giống và thả giống đúng cách

Mục tiêu bài học

Sau bài này, bạn sẽ:

• Nhận biết được con giống ốc hương khỏe bằng mắt thường và bằng bài test nhanh tại ao.
• Tính được số lượng giống cần mua theo diện tích ao và mật độ thả.
• Chọn được thời điểm thả phù hợp với thời tiết và trạng thái nước ao.
• Thực hiện đúng 4 bước thuần hóa và thả giống, hạn chế hao hụt ngay đêm đầu.

Ôn lại nhanh

Bài trước bạn đã cải tạo ao: tháo cạn, nạo vét, phơi đáy, rải vôi, lấy nước qua túi lọc, diệt khuẩn bằng chlorine rồi gây màu bằng mật rỉ và cám gạo. Trước khi thả giống, hãy kiểm tra lại nước ao: độ mặn {{c4::25-30‰}}, pH 7,5-8,5, nhiệt độ 26-30°C, oxy hòa tan trên 4 mg/L, nước có màu xanh nõn chuối và độ trong khoảng 30-40 cm. Ao đã gây màu được 7-10 ngày thì thức ăn tự nhiên mới đủ dày cho ốc mới thả.

[!NOTE] Nước chưa đạt thì chưa thả. Thả sớm một ngày lợi không bằng thả đúng một ngày.

Lý thuyết

1. Con giống khỏe trông thế nào

• Cỡ giống nên thả là {{c1::1-1,5 cm}}, tương đương khoảng 3.000-5.000 con/kg, và phải đồng cỡ trong cùng một lô.
• Vỏ bóng, màu nâu vàng đặc trưng, không sứt mẻ, không có đốm lạ trên vỏ.
• Phản xạ nhanh: chạm vào là rụt lại, bám chắc thành chậu, bò đều chứ không nằm im dưới đáy.
• Thân không nhớt bất thường, không mùi lạ, không có sinh vật bám trên vỏ.
• Mua ở trại có kiểm dịch, có hợp đồng rõ nguồn. Tránh giống trôi nổi đóng túi sẵn cả buổi.
• Test nhanh tại ao: thả 20-30 con vào chậu nước sạch cùng độ mặn ao, sau 10-15 phút nếu từ 90% trở lên bám thành và bò lên thì lô giống đạt.

2. Mật độ thả

• Ao đất có sục khí, xử lý nước tốt: {{c2::100-150 con/m²}}.
• Ao nhỏ, ít kinh nghiệm, không sục khí: 80-100 con/m² để còn đường xử lý sự cố.
• Công thức: Số giống (con) = Diện tích ao (m²) × Mật độ (con/m²).
• Lượng giống (kg) = Số giống ÷ Số con mỗi kg.
• Ốc hương ăn thịt, chênh cỡ là ăn nhau. Vì vậy thả đồng cỡ một lần, hạn chế thả bù nhiều đợt lệch cỡ.

3. Thời điểm thả

• Thả vào {{c3::sáng sớm hoặc chiều mát}}, khoảng 6-7 giờ hoặc 17-18 giờ. Tránh 11-15 giờ vì nắng gắt, nước tầng mặt nóng.
• Không thả khi trời đang mưa lớn hoặc dự báo mưa trong 2-3 ngày tới, vì mưa làm độ mặn và nhiệt độ tụt đột ngột.
• Ở miền Nam, mùa vụ quen thuộc là tháng 2-4 và tháng 8-10 dương lịch. Vùng không gần biển chủ động được độ mặn nên ưu tiên chọn ngày mát.

4. Bốn bước thuần hóa và thả giống

1. Cân bằng nhiệt độ: để nguyên túi giống nổi trên mặt ao {{c5::15-20 phút}}.
2. Cân bằng độ mặn: mở túi, mỗi 5 phút múc khoảng 1/5 thể tích túi nước ao đổ vào, tổng 20-30 phút.
3. Kiểm tra lần cuối: nhiệt độ trong túi lệch ao không quá 1-2°C, độ mặn lệch không quá 2-3‰.
4. Thả: tắt sục khí 5-10 phút, thả rải đều nhiều điểm quanh ao, không đổ dồn một chỗ.

Nếu độ mặn túi giống lệch ao trên 5‰ thì kéo dài bước 2 lên 45-60 phút. Thả ẩu bước này là nguyên nhân hao giống đêm đầu rất khó truy.

[
  { "front": "Cỡ giống ốc hương nên thả là bao nhiêu?", "back": "1-1,5 cm, tương đương khoảng 3.000-5.000 con/kg và phải đồng cỡ." },
  { "front": "Dấu hiệu nhận biết con giống khỏe?", "back": "Vỏ bóng, không sứt mẻ, phản xạ nhanh, bám chắc thành chậu, không nhớt bất thường." },
  { "front": "Mật độ thả cho ao đất có sục khí?", "back": "100-150 con/m²." },
  { "front": "Công thức tính số giống cần mua?", "back": "Số giống = Diện tích ao (m²) × Mật độ (con/m²)." },
  { "front": "Thời điểm nào trong ngày nên thả giống?", "back": "Sáng sớm 6-7 giờ hoặc chiều mát 17-18 giờ." },
  { "front": "Độ mặn nước ao phù hợp khi thả giống?", "back": "25-30‰." },
  { "front": "Ngâm túi giống bao lâu để cân bằng nhiệt độ?", "back": "15-20 phút." },
  { "front": "Độ mặn lệch bao nhiêu thì phải thuần chậm 45-60 phút?", "back": "Lệch trên 5‰ so với nước ao." },
  { "front": "Vì sao phải thả giống đồng cỡ?", "back": "Ốc hương ăn thịt, con lớn sẽ ăn con nhỏ cùng ao." },
  { "front": "Sau khi gây màu nước bao lâu thì thả giống?", "back": "7-10 ngày, khi thức ăn tự nhiên đã phát triển." },
  { "front": "Cách thả giống xuống ao đúng?", "back": "Rải đều nhiều điểm quanh ao, không đổ dồn một chỗ." },
  { "front": "Tỷ lệ sống thường gặp khi nuôi ao đất?", "back": "Khoảng 60-70%, dùng để ước tính sản lượng thu." },
  { "front": "Mức lệch nhiệt độ và độ mặn cho phép trước khi thả?", "back": "Nhiệt độ không quá 1-2°C, độ mặn không quá 2-3‰." }
]

Ví dụ thực hành

Ví dụ 1: Tính giống cho ao 1.200 m², mật độ 120 con/m², giống 3.000 con/kg.

• Số giống = 1.200 × 120 = 144.000 con.
• Lượng giống = 144.000 ÷ 3.000 = 48 kg.
• Với tỷ lệ sống 60-70%, dự kiến thu 86.000-100.000 con.
• Chi phí giống (giả định đơn giá 400 đồng/con, bạn cập nhật theo giá địa phương): 144.000 × 400 = 57,6 triệu đồng.

Ví dụ 2: Túi giống 26°C, 20‰. Ao 29°C, 28‰. Xử lý thế nào?

• Nhiệt độ lệch 3°C: ngâm túi 20 phút là đủ.
• Độ mặn lệch 8‰, vượt ngưỡng 5‰: thuần chậm 45-60 phút, mỗi 5 phút thêm 1/5 thể tích nước ao.
• Thời điểm thả: 6 giờ sáng hoặc 17 giờ 30, không thả giữa trưa.

Thực hành có hướng dẫn

Các bài tập dưới đây viết thẳng vào phần Kế hoạch thả giống trong dự án "Lập kế hoạch ao nuôi ốc hương trọn vòng" của bạn.

Bài 1. Tính giống cho ao của bạn. Ghi rõ diện tích ao, mật độ chọn, số giống, lượng giống (kg), và chi phí dự kiến.

Bài 2. Chấm điểm lô giống. Lập bảng 5 tiêu chí: cỡ đồng đều, vỏ nguyên, phản xạ, độ sạch, nguồn gốc có kiểm dịch. Mỗi tiêu chí 2 điểm. Dưới 7 điểm thì không nhận giống.

Bài 3. Viết quy trình thuần hóa 4 bước cho ao của bạn, kèm mốc thời gian cụ thể.

Bài 4. Tình huống. Trại giao giống lúc 11 giờ trưa, trời 34°C, ao đang nắng gắt. Bạn làm gì?

Góc chuyên gia

• Sai lầm phổ biến nhất: tiếc công đi xa nên thả ngay khi xe vừa tới ao. Hao giống đêm đầu thường đắt hơn nhiều lần tiền xăng.
• Quy tắc ngón tay: giống rẻ nhất thường là giống đắt nhất, vì bạn trả lại bằng tỷ lệ sống.
• Đừng thả bù lệch cỡ nhiều đợt. Nếu buộc phải thả bù, ương riêng cho đồng cỡ rồi mới thả.
• Mua dư khoảng 5% để bù hao vận chuyển, nhưng vẫn thả cùng một lúc.
• Ghi nhật ký ngay trong ngày thả: ngày giờ, nguồn giống, số lượng, cỡ, nhiệt độ, độ mặn, thời gian thuần. Sau này đối chiếu tỷ lệ sống sẽ biết lô giống tốt hay xấu.

[!WARNING] Không thả giống khi ao vừa diệt khuẩn bằng chlorine mà chưa hết dư lượng. Ngửi còn mùi chlorine hoặc nước còn đục sữa thì chưa thả.

Tóm tắt và bước tiếp theo

Bạn vừa nắm 4 việc: chọn giống khỏe và đồng cỡ 1-1,5 cm, tính số lượng theo diện tích × mật độ 100-150 con/m², thả vào sáng sớm hoặc chiều mát khi nước đạt 25-30‰, và thuần hóa đủ 4 bước trước khi rải đều tay. Đây là những bước quyết định phần lớn tỷ lệ sống của cả vụ.

Bài tiếp theo sẽ đi vào cho ăn và chăm sóc ốc hương hằng ngày: khẩu phần, số lần cho ăn, cách kiểm tra ốc bắt mồi và cách điều chỉnh khi ốc chậm lớn.