# 🗺️ Bản đồ vốn đầu tư ban đầu của garage (CapEx) Chúng ta bắt đầu chậm thôi. Trước khi nói về giá dịch vụ hay doanh thu, bạn cần trả lời được một câu hỏi rất cụ thể: mở garage này cần bao nhiêu tiền, và tiền đó chảy vào những đâu? Bài này giúp bạn vẽ ra tấm bản đồ đó. ## Mục tiêu học tập - Phân biệt rõ **CapEx** (chi phí đầu tư ban đầu, tạo tài sản dài hạn) với **OpEx** (chi phí vận hành phát sinh hằng kỳ). - Liệt kê đủ 4 nhóm hạng mục CapEx của một garage: mặt bằng, thiết bị, công nghệ, dự phòng. - Lập được bảng CapEx có cột định mức vốn hóa và ghi chú chi phí ẩn. - Tính nhanh tổng CapEx, dự phòng và tổng vốn cần huy động cho một garage giả định. - Nhận ra vốn lưu động ban đầu không phải CapEx, dù bạn vẫn phải chuẩn bị nó. ## Lý thuyết > [!NOTE] > **CapEx** (capital expenditure) là tiền bạn bỏ ra một lần để tạo ra tài sản dùng nhiều năm: cầu nâng, phần mềm, nền xưởng. Tài sản đó không biến mất trong tháng, nó hao mòn dần qua **khấu hao** (depreciation). Đây là chìa khóa để nối bài này với bài học về OpEx ngay sau đây. ### Bốn nhóm hạng mục ```mermaid flowchart TD Capex["💰 Tổng CapEx"] --> MatBang["🏠 Mặt bằng"] Capex --> ThietBi["🔧 Thiết bị"] Capex --> CongNghe["💻 Công nghệ"] Capex --> DuPhong["🛟 Dự phòng"] ``` | Nhóm | Hạng mục tiêu biểu | Lưu ý | | --- | --- | --- | | Mặt bằng | Đặt cọc thuê, cải tạo, nền epoxy, điện 3 pha, nước, khí nén, thông gió, PCCC, biển hiệu, phòng chờ khách | Đây là nhóm dễ đội vốn nhất | | Thiết bị | Cầu nâng, máy chẩn đoán, máy cân bằng lốp, máy ra vào lốp, máy nén khí, máy thay dầu, tủ đồ nghề, máy rửa xe | Luôn cộng thêm vận chuyển và lắp đặt | | Công nghệ | Phần mềm quản lý garage (DMS), máy tính, POS, camera, wifi, màn hình tiếp nhận | Phần mềm thường trả trước nhiều năm | | Dự phòng | Khoản đệm cho phát sinh | Thường 10% đến 15% tổng trước dự phòng | ### Ba điểm nâng cao cần nhớ **Một, ngưỡng vốn hóa (capitalization threshold).** Không phải mọi khoản mua đều là CapEx. Bạn nên đặt một ngưỡng, ví dụ món nào trên 10 triệu và dùng trên 1 năm thì ghi vào CapEx, dưới ngưỡng thì ghi thẳng vào OpEx. Cách này giữ bảng CapEx sạch và dễ đối chiếu. **Một lần nữa, chi phí ẩn.** Giá niêm yết của cầu nâng chưa gồm vận chuyển, cẩu lắp, đấu nối điện 3 pha, hiệu chuẩn ban đầu và đào tạo vận hành. Kinh nghiệm thực tế: cộng thêm 8% đến 12% trên giá thiết bị cho các khoản này. **Ba, vốn lưu động không phải CapEx.** Bạn cần 2 đến 3 tháng OpEx trong tài khoản để trả lương và tiền thuê trước khi doanh thu ổn định. Khoản này nằm ngoài bảng CapEx nhưng phải nằm trong kế hoạch gọi vốn. Công thức gọn: $$ \text{Tổng CapEx} = \sum \text{hạng mục} \times (1 + \text{tỷ lệ dự phòng}) $$ Và **tổng vốn cần huy động** = Tổng CapEx + Vốn lưu động ban đầu. ## Ví dụ có hướng dẫn Garage giả định: 300 m², 2 cầu nâng, có phòng chờ khách. Đơn vị: triệu đồng. **Bước 1. Cộng nhóm mặt bằng.** Đặt cọc thuê 3 tháng 90, cải tạo và nền epoxy 350, điện nước khí nén 120, PCCC và biển hiệu 60. Tổng: **620**. **Bước 2. Cộng nhóm thiết bị.** 2 cầu nâng 360, máy chẩn đoán 90, cân bằng lốp và ra vào lốp 120, máy nén khí và đường ống 55, máy thay dầu 25, tủ đồ nghề 80, máy rửa xe 70. Tổng: **800**. **Bước 3. Cộng nhóm công nghệ.** Phần mềm DMS trả trước 36, máy tính và POS 30, camera và wifi 24. Tổng: **90**. **Bước 4. Cộng và tính dự phòng.** 620 + 800 + 90 = 1.510. Dự phòng 10% = 151. **Tổng CapEx = 1.661 triệu**, làm tròn 1,66 tỷ. **Bước 5. Bổ sung vốn lưu động.** Giả sử OpEx 3 tháng đầu là 250 triệu. Tổng vốn cần huy động = 1.661 + 250 = **1.911 triệu**, tức khoảng 1,91 tỷ. **Bước 6. Chuyển sang chi phí tháng (chuẩn bị bài sau).** Riêng cầu nâng 360 triệu, khấu hao 8 năm, tức 45 triệu/năm, khoảng 3,75 triệu/tháng. Con số này sẽ quay lại khi ta định giá dịch vụ. ## Luyện tập có hướng dẫn **Bài 1. Phân loại.** Xếp các món sau vào CapEx hay OpEx: (a) mua cầu nâng, (b) thay dầu máy nén khí hằng quý, (c) mua bộ cờ lê lực 4 triệu, ngưỡng vốn hóa của bạn là 10 triệu, (d) trả trước 3 năm phần mềm DMS, (e) sửa lại mái tôn do dột.
Xem đáp án bài 1 CapEx: (a), (d), (e) vì là cải tạo lớn làm tăng giá trị hoặc kéo dài tuổi thọ tài sản. OpEx: (b) và (c) vì (c) nằm dưới ngưỡng vốn hóa 10 triệu.
**Bài 2. Tính tổng vốn.** Garage 1 cầu nâng: mặt bằng 420 (cải tạo 280, điện nước khí nén 95, PCCC và biển hiệu 45), thiết bị 480, công nghệ 75. Dự phòng 12%. Tính tổng CapEx.
Xem đáp án bài 2 Tổng trước dự phòng = 420 + 480 + 75 = 975 triệu. Dự phòng = 975 × 12% = 117 triệu. **Tổng CapEx = 1.092 triệu.**
**Bài 3. So sánh phương án.** Với bài 2, nếu bạn thuê cầu nâng theo gói dịch vụ 9 triệu/tháng thay vì mua, hãy nêu một lợi thế và một bất lợi bằng số liệu.
Gợi ý trả lời bài 3 Lợi thế: giảm ngay 175 triệu khỏi CapEx, dòng tiền ban đầu nhẹ hơn. Bất lợi: 108 triệu/năm chảy vào OpEx vĩnh viễn, sau 8 năm là 864 triệu, gấp gần 5 lần giá mua, và bạn không có tài sản để thanh lý.
**Bài 4. Tự làm.** Lập bảng CapEx cho garage của bạn với đúng 4 nhóm, mỗi nhóm tối thiểu 3 dòng, có cột dự phòng và dòng tổng. Sau đó viết một câu kết luận: "Cần huy động ít nhất ... tỷ". ## Góc chuyên gia - **Sai lầm phổ biến nhất:** quên đặt cọc thuê mặt bằng và quên chi phí lắp đặt. Hai khoản này thường làm vỡ kế hoạch vốn của người mới. - **Quy tắc ngón tay:** luôn để dự phòng ít nhất 10%, và với garage cải tạo trong nhà phố cũ, nâng lên 15%. - **Đừng tiêu hết dự phòng.** Dự phòng chỉ dùng khi có phát sinh thật, không dùng để mua thêm thiết bị "cho đẹp xưởng". - **Ghi rõ ngày mua và thời gian bảo hành** ngay trong bảng. Ba năm sau, đó là thứ cứu bạn khi thiết bị hỏng. - **Chừa chỗ cho đường ống và điện.** Nâng cấp hạ tầng sau khi đã đổ nền đắt gấp nhiều lần làm trước. ## Tóm tắt và bước tiếp theo Bạn vừa hoàn thành tấm bản đồ vốn: 4 nhóm hạng mục, một tỷ lệ dự phòng, và một con số tổng để gọi vốn. Hãy nhớ ba điều: ==CapEx là tiền mua tài sản dùng nhiều năm, không phải chi phí tháng==, dự phòng là bắt buộc chứ không phải tùy chọn, và vốn lưu động luôn đứng ngoài bảng CapEx nhưng không được quên. Bài tiếp theo, **Cấu trúc chi phí vận hành, OpEx và điểm hòa điểm hòa vốn**, sẽ lấy những tài sản này và biến chúng thành chi phí cố định hằng tháng, rồi trả lời câu hỏi: mỗi tháng garage phải làm bao nhiêu xe để không lỗ. ### Ôn tập nhanh ```cloze CapEx là chi phí {{c1::đầu tư ban đầu}} tạo ra tài sản dùng nhiều năm. Tổng CapEx bằng tổng các hạng mục nhân với {{c2::(1 + tỷ lệ dự phòng)}}. Tỷ lệ dự phòng thông thường cho garage là {{c3::10% đến 15%}}. Khoản mua sắm dưới {{c4::ngưỡng vốn hóa}} được ghi thẳng vào OpEx. Vốn {{c5::lưu động}} ban đầu không nằm trong bảng CapEx nhưng vẫn phải chuẩn bị. ``` ```flashcard [ { "front": "CapEx là gì?", "back": "Chi phí đầu tư ban đầu để tạo ra tài sản dùng nhiều năm cho garage." }, { "front": "Bốn nhóm hạng mục CapEx của garage?", "back": "Mặt bằng, thiết bị, công nghệ và dự phòng." }, { "front": "Tỷ lệ dự phòng thường dùng?", "back": "10% đến 15% trên tổng trước dự phòng." }, { "front": "Ngưỡng vốn hóa là gì?", "back": "Mức giá tối thiểu để một khoản mua được ghi vào CapEx thay vì OpEx." }, { "front": "Vốn lưu động ban đầu có phải CapEx không?", "back": "Không, nhưng vẫn phải nằm trong tổng vốn cần huy động." }, { "front": "Tổng vốn cần huy động tính thế nào?", "back": "Tổng CapEx cộng vốn lưu động ban đầu." }, { "front": "Khoản nào dễ bị bỏ sót khi mua thiết bị?", "back": "Vận chuyển, cẩu lắp, đấu nối điện 3 pha, hiệu chuẩn và đào tạo vận hành." }, { "front": "Chi phí ẩn của thiết bị nên cộng bao nhiêu?", "back": "Khoảng 8% đến 12% trên giá thiết bị." }, { "front": "CapEx chuyển thành chi phí hằng kỳ bằng cách nào?", "back": "Qua khấu hao (depreciation) theo thời gian sử dụng." }, { "front": "Cầu nâng 360 triệu, khấu hao 8 năm, mỗi tháng bao nhiêu?", "back": "Khoảng 3,75 triệu đồng mỗi tháng." }, { "front": "Thuê thiết bị thay vì mua đánh đổi điều gì?", "back": "Giảm CapEx ban đầu nhưng tăng OpEx dài hạn và không có tài sản để thanh lý." }, { "front": "Vì sao phải chừa chỗ cho đường ống và điện trước khi đổ nền?", "back": "Nâng cấp hạ tầng sau khi hoàn thiện đắt hơn nhiều lần." } ] ```