# ⌨️ kubectl nhanh: alias, dry-run, jsonpath và kubectl explain
> Sign in to view the full content of this lesson.
## Mục tiêu bài học
Sau bài này, bạn sẽ:
- Cấu hình alias và bash completion để gõ lệnh kubectl nhanh hơn trong phòng thi.
- Dùng `--dry-run=client -o yaml` sinh manifest cho hầu hết object thường gặp trong đề CKA.
- Trích đúng field bằng `-o jsonpath` và `-o custom-columns` mà không phải mở tài liệu.
- Tra cấu trúc field bằng `kubectl explain` (kể cả `--recursive`) ngay trên terminal.
- Nhận ra 5 lỗi khiến lệnh "chạy được nhưng ra sai" và sửa trong vài giây.
Thời lượng gợi ý: 35 phút, trong đó ít nhất 20 phút bạn phải tự gõ trên cluster lab.
## Ôn lại nhanh
Bài trước bạn đã dựng xong lab và kiểm tra `kubectl get nodes` trả về node `Ready`. Bài đó cũng nhắc rằng trong phòng thi bạn có sẵn một terminal, một tab trình duyệt tới kubernetes.io, và mỗi câu hỏi đều ghi rõ context cần `kubectl config use-context`. Bài này chỉ tập trung vào một việc: làm sao gõ ít hơn mà ra manifest đúng hơn.
> [!NOTE]
> Trong CKA, mỗi phút tiết kiệm được là một phút để kiểm tra lại đáp án. Phần lớn thí sinh trượt không phải vì không biết làm, mà vì gõ tay YAML sai chính tả hoặc hết giờ. `--dry-run` sinh manifest giúp bạn loại bỏ hoàn toàn lỗi indentation.
## Ví dụ mẫu từ đầu đến cuối
Đề bài kiểu CKA: "Tạo Deployment tên `web` dùng image `nginx:1.25`, 3 replicas, sau đó in ra tên các pod và node mà chúng đang chạy."
**Bước 1: thiết lập alias một lần cho cả buổi thi**
```bash
alias k=kubectl
complete -o default -F __start_kubectl k
export do="--dry-run=client -o yaml"
```
`$do` không có nháy khi dùng, shell sẽ tách thành 3 tham số đúng như bạn muốn.
**Bước 2: sinh manifest, không tạo gì trên cluster**
```bash
k create deployment web --image=nginx:1.25 --replicas=3 $do > web.yaml
```
**Bước 3: đọc lại và sửa nếu cần**
```bash
cat web.yaml
```
Bạn sẽ thấy `apiVersion: apps/v1`, `kind: Deployment`, cùng `metadata`, `spec.selector`, `spec.template`. Không cần thuộc lòng các field con.
**Bước 4: apply**
```bash
k apply -f web.yaml
k get deploy web
```
**Bước 5: kiểm tra bằng jsonpath**
```bash
k get pods -l app=web -o jsonpath='{.items[*].metadata.name}'
k get pods -l app=web -o custom-columns=NAME:.metadata.name,NODE:.spec.nodeName
```
Kết quả bước 5 là bằng chứng nộp bài: tên pod và node. Không cần `grep`, không cần copy tay.
Sơ đồ thao tác bạn sẽ lặp lại cho gần như mọi câu workload trong đề:
```mermaid
flowchart LR
A["📝
Đọc yêu cầu"] --> B["🏗️
create --dry-run=client -o yaml"]
B --> C["✏️
Sửa file YAML"]
C --> D["🚀
apply -f"]
D --> E["🔍
Verify bằng jsonpath"]
```
## Thực hành có hướng dẫn
Làm tuần tự trên lab của bạn. Mỗi bài có lệnh và kết quả mong đợi, đừng bỏ qua bước kiểm tra.
### Bài 1: alias và completion
```bash
alias k=kubectl
complete -o default -F __start_kubectl k
k version --client
k get no
```
`k get no` phải chạy được, chứng tỏ completion đã gắn với alias `k` chứ không chỉ với `kubectl`.
Thử gõ `k get pod -n kube` rồi bấm Tab, bạn sẽ thấy namespace `kube-system` được gợi ý.
> [!TIP]
> Alias chỉ sống trong shell hiện tại. Trong phòng thi, mỗi lần mở terminal mới bạn phải chạy lại, hoặc thêm 2 dòng trên vào `~/.bashrc` rồi `source ~/.bashrc`.
### Bài 2: dry-run cho 5 loại object hay gặp nhất
Chạy đủ 5 lệnh dưới đây, mỗi lệnh ghi ra một file riêng:
```bash
k run solo --image=busybox:1.36 $do > pod.yaml
k create deployment api --image=nginx:1.25 --replicas=2 $do > deploy.yaml
k create service clusterip api-svc --tcp=80:80 $do > svc.yaml
k create job once --image=busybox:1.36 $do -- sh -c 'echo hello' > job.yaml
k create cronjob every-min --image=busybox:1.36 --schedule='*/1 * * * *' $do -- date > cronjob.yaml
```
Kiểm tra:
```bash
head -5 pod.yaml deploy.yaml svc.yaml job.yaml cronjob.yaml
```
Mỗi file phải có `apiVersion` và `kind` ở 2 dòng đầu. Nếu file rỗng, gần như chắc chắn bạn quên `$do` hoặc đặt `$do` sau dấu `>`.
Lưu ý riêng với `job` và `cronjob`: dấu `--` là bắt buộc, nó ngăn cách phần command truyền vào container. Thiếu nó, kubectl sẽ hiểu `sh` là tham số của chính nó và báo lỗi.
### Bài 3: jsonpath cơ bản
```bash
k get nodes -o jsonpath='{.items[*].metadata.name}'
k get pods -n kube-system -o jsonpath='{.items[*].spec.nodeName}'
k config view --minify -o jsonpath='{.clusters[0].cluster.server}'
```
Kết quả mong đợi: dòng 1 in tên node, dòng 2 in danh sách node (có lặp), dòng 3 in địa chỉ API server.
Thêm định dạng để đọc được nhiều dòng:
```bash
k get pods -o jsonpath='{range .items[*]}{.metadata.name}{"\t"}{.status.phase}{"\n"}{end}'
```
Bây giờ thử lấy tên container của một pod cụ thể:
```bash
k get pod solo -o jsonpath='{.spec.containers[0].name}'
```
Chú ý: khi lấy một object đơn (`k get pod solo`), jsonpath **không** có `.items`, vì kết quả không phải list.
Bấm để xem mẹo nhớ nhanh
List (kết quả `k get pods`) thì bắt đầu bằng `{.items[*]...`. Object đơn (kết quả `k get pod ten`) thì bắt đầu bằng `{.metadata...`. Nếu bạn dùng sai, kubectl trả về chuỗi rỗng chứ không báo lỗi, nên rất dễ nộp nhầm.
Bấm để xem đáp án gợi ý
```bash
k create deployment cache --image=redis:7 --replicas=2 $do > cache.yaml
k apply -f cache.yaml
k get pods -l app=cache -o custom-columns=NAME:.metadata.name,NODE:.spec.nodeName
```
Nếu label không phải `app=cache`, kiểm tra `k get deploy cache -o jsonpath='{.spec.selector.matchLabels}'` để lấy label đúng.